تکنولوژی

محققان با ساخت واکسن اعتیاد از ورود یکی از خطرناک ترین داروها به مغز موش ها جلوگیری کردند.


مصرف مواد مخدر سالانه باعث مرگ افراد زیادی در سراسر جهان می شود و ساخت دارو یا واکسنی که بتواند اعتیاد را کاهش دهد یا متوقف کند، می تواند جان بسیاری را نجات دهد. اکنون دانشمندان موفق به ساخت واکسنی آزمایشی علیه اعتیاد شده اند که می تواند با تولید آنتی بادی از اثرات رفتاری و فیزیولوژیکی یکی از خطرناک ترین داروهای صنعتی به نام “فنتانیل” جلوگیری کند. این اولین بار نیست که دانشمندان موفق به ساخت واکسن ضد اعتیاد برای حیوانات می شوند و حتی حداقل یک واکسن اکسی کدون در مراحل اولیه آزمایشات بالینی انسانی است. اما تحقیقات جدید منتشر شده در مجله Pharmaceutics رویکرد متفاوتی را در پیش گرفت. فنتانیل چیست و واکسن آن چگونه عمل می کند؟ فنتانیل یک ماده مخدر مصنوعی یا صنعتی است که 50 تا 100 برابر بیشتر از هروئین مؤثر است. این دارو که در واقع به عنوان دارو ساخته شده بود، اکنون به عنوان دارو مورد استفاده قرار می گیرد. این ماده حتی در مقادیر کم می تواند افراد را تحت تاثیر قرار دهد و به همین دلیل قیمت پایین تری نسبت به سایر مواد دارد. علاوه بر این، خطر مصرف بیش از حد این ماده نیز زیاد است. اثربخشی بالای این دارو و همچنین خطر بالای مصرف بیش از حد، باعث شد تا دانشمندان توجه ویژه ای به آن داشته باشند. اما درمان چندان موثری برای مقابله با این دارو وجود ندارد و به عنوان مثال نالوکسان که برای مقابله با مصرف بیش از حد فنتانیل استفاده می شود، نیاز به چندین دوز دارد و اخیراً به یک داروی کمیاب تبدیل شده است. در همین راستا دانشمندان تگزاس آمریکا واکسنی برای اعتیاد به فنتانیل تولید کرده اند که مانند سایر واکسن ها پس از تزریق باعث واکنش سیستم ایمنی بدن می شود. محققان از پروتئین غیرفعال دیفتری برای ساخت این واکسن استفاده کردند. یک پل مولکولی که دو مولکول را به هم متصل می کند. با استفاده از این ماده، سیستم ایمنی بدن فنتانیل را به عنوان یک تهدید می شناسد و برای مبارزه با آن آنتی بادی تولید می کند. این آنتی بادی ها قبل از ورود دارو به مغز در جریان خون به فنتانیل متصل می شوند. سپس به جای اینکه فنتانیل روی بدن تاثیر بگذارد، فنتانیل از طریق کلیه ها از بدن خارج می شود. پس از ساخت این واکسن، محققان آن را روی 60 موش آزمایش کردند. در این مطالعه، ما به چندین آزمایش اساسی و کنترلی روی موش‌ها برای تعیین رفتار طبیعی آنها هنگام استفاده از داروهایی مانند فنتانیل نگاه کردیم. در یک آزمایش، دانشمندان اندازه‌گیری کردند که موش‌ها چقدر دم خود را از منبع گرما دور می‌کنند. در آزمایشی دیگر، مدت زمانی که موش های آموزش دیده برای تکان دادن یک اهرم برای گرفتن غذا لازم بود اندازه گیری شد. علاوه بر این، دانشمندان داده های فیزیکی مانند ضربان قلب و سطح اکسیژن را نیز جمع آوری می کنند. هنگامی که آنها اطلاعات اولیه را به دست آوردند، دانشمندان شروع به تزریق یک دوز از واکسن به هر موش کردند و به دنبال آن دو دوز تقویت کننده با فاصله سه هفته از یکدیگر تزریق کردند. پس از شش هفته، دانشمندان از موش ها نمونه خون گرفتند تا آنتی بادی های فنتانیل را بررسی کنند. پس از 10 هفته، دانشمندان دوباره آزمایش رفتار و پاسخ موش ها به فنتانیل را آغاز کردند. در تمام آزمایش‌ها، واکسن مؤثر بود و موش‌ها به درستی آنتی‌بادی‌هایی علیه فنتانیل تولید کردند و سطوح کمتری از فنتانیل در مغزشان نسبت به گروه کنترل داشتند. دانشمندان همچنین دریافتند که آنتی بادی ها به طور خاص به فنتانیل متصل می شوند و به داروهای دیگر مانند مورفین متصل نمی شوند. بنابراین می توان در کنار واکسن از داروهایی مانند مرفین استفاده کرد. اگرچه این واکسن در تست موش نتایج خوبی نشان داد و می توان آن را واکسنی موفق به حساب آورد، اما فعلا خبری از آن برای انسان نخواهد بود. در واقع برای استفاده از آن در انسان چندین سال آزمایش و تحقیق لازم است. با این حال، نتایج این واکسن را همچنان می توان دلگرم کننده توصیف کرد و امید بود که روزی بتوان واکسنی برای داروها و پیشگیری از اعتیاد تولید کرد.

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *